The King is dead! RIP 2006-2012

Ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλη την παρέα
Περισσότερα στο lexx.gr

Guest Post: Usability στο Web: κάνοντας τη ζωή των επισκεπτών μας πιο εύκολη

27 Dec 2007 by lexx

giannhs_porcupine.jpg

Ο Γιάννης Κωνσταντακόπουλος είναι καλός φίλος και ακόμα καλύτερος web-designer με μεγάλη εμπειρία στο χώρο. Από τους πιο κατάλληλους για να γράψουν για το παρακάτω θέμα:

Μια φορά ήταν ένας άνθρωπος που μαγείρευε πολύ καλά. Ας τον πούμε Sam για την ιστορία. Ο Sam λοιπόν κάθε Κυριακή μάζευε τους φίλους τους και τους μαγείρευε. Του άρεσε πολύ να ανακατεύει τις γεύσεις. Τι κοτόπουλα, τι μπιφτέκια, τι σαλάτες, όποιος δοκίμαζε τα φαγητά του έφευγε ενθουσιασμένος. "Γιατί δε γίνεσαι σεφ;" του είπε μια μέρα ένας φίλος του, "μαγειρεύεις πολύ καλά και θα πετύχεις". Αυτός δίσταζε, αλλά με τα πολλά πείστηκε. Ξεκίνησε λοιπόν να μαγειρεύει για ένα μεγάλο εστιατόριο στο κέντρο της πόλης, όμως τα πράγματα δεν πήγαιναν και τόσο καλά. Ο κόσμος δυσκολευόταν να ξεχωρίσει τις γεύσεις και τα φαγητά στα πιάτα μπορεί να ήταν νόστιμα, όμως το κοτόπουλο ήταν ανακατεμένο με τον πουρέ, το κρέας με τα φασολάκια κι άλλα τέτοια. Μια μέρα έπιασε τον Sam ο ιδιοκτήτης του μαγαζιού και του είπε "Μπορεί να μαγειρεύεις καλά, όμως έχεις πρόβλημα στο usability των φαγητών σου".

Τι σχέση έχει η ιστορία του Sam με το Web design; Καμία, με εξαίρεση ότι και στις δύο περιπτώσεις ο στόχος είναι να μείνει ικανοποιημένος ο επισκέπτης. Όπως ένας σεφ δε μαγειρεύει για να φάει ο ίδιος και η παρέα του, έτσι και η κατασκευή ενός website δε γίνεται για να το ευχαριστηθεί ο Web designer και οι φίλοι του. Κάπου εδώ μπαίνει στο παιχνίδι ο όρος "usability", οποίος καταχρηστικά θα μπορούσε να αποδοθεί στα ελληνικά ως "ευχρηστία".

Λάθη στη μαγειρική και στο Web

Το usability (στο Web, όχι στη μαγειρική) έχει ένα στόχο: να κάνει τη ζωή των επισκεπτών ενός τόπου εύκολη. Κι αυτό με τη σειρά του σημαίνει αρκετά διαφορετικά πράγματα, όπως να βρίσκει ο επισκέπτης την πληροφορία που θέλει εύκολα, να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή σε ποιο σημείο του site βρίσκεται, να μην συναντάει δυσάρεστες εκπλήξεις όπως links που δε λειτουργούν κ.α.

Όταν ο Sam ήθελε να δοκιμάσει πόσο καλό έγινε π.χ. το φιλέτο αλά κρεμ μπορούσε να δοκιμάσει το φιλέτο ξεχωριστά, τη σως επίσης ξεχωριστά και στο τέλος να τα δοκιμάσει και τα δύο μαζί. Όμως ο επισκέπτης στο εστιατόριο δεν είχε τέτοιες επιλογές. Παράγγελνε το πιάτο έχοντας μια γεύση στο μυαλό του και προσδοκούσε κάτι καλύτερο από αυτό που ήξερε μέχρι τότε. Αυτό ακριβώς συμβαίνει και με ένα website: ο επισκέπτης δε γνωρίζει τι ακριβώς τον περιμένει, αλλά θέλει να είναι κάτι πιο καλό απ' ό,τι έχει δει. Ο Web designer πρέπει να λειτουργεί ως ένας επισκέπτης που βλέπει για πρώτη φορά ένα site.

Αρκετά με τα θεωρητικά, θέλω παραδείγματα!

Το μουσικό κανάλι MAD έχει ένα website με πολύ περιεχόμενο και μεγάλη επισκεψιμότητα. Επισκέπτομαι στην τύχη τη σελίδα των downloads, που βρίσκεται στην κατηγορία MADRADIO. Αν κλείσω τα μάτια για 30" και τα ξανανοίξω έχω ξεχάσει πως βρέθηκα σε αυτό το σημείο του site κι αυτό είναι πρόβλημα.

Ο τίτλος της σελίδας δε μου δίνει καμία βοήθεια για το που βρίσκομαι:

file.jpg

To κύριο μενού επίσης καμία:

mad_menu.jpg

Και το ίδιο ισχύει για το δευτερεύον μενού:

mad_main_menu.jpg

Με το να μην μπορώ να δω που βρίσκομαι σε ένα τόσο μεγάλο site είναι πρόβλημα. Πολλές φορές ένας επισκέπτης βρίσκεται σε μια σελίδα ενός τόπου όχι γιατί το επέλεξε από το μενού πλοήγησης, αλλά γιατί βρέθηκε ακολουθώντας ένα link που του έδωσε ένας φίλος του, από κάποια αναζήτηση στο Google κλπ. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο επισκέπτης αυτός είναι σαν να έχει πέσει με αλεξίπτωτο σε έναν άγνωστο τόπο και να μην υπάρχει μια πινακίδα να του λέει που βρίσκεται.

Όσο μεγαλώνει το περιεχόμενο ενός site τόσο μεγαλύτερη ανάγκη υπάρχει για αναζήτηση μέσα σε αυτό. Αν υποθέσουμε ότι θέλω να ψάξω για μια πληροφορία στο MAD, πόσο εύκολα σε αυτή τη σελίδα μπορώ να διακρίνω που είναι το search box;

mad_search.jpg

O Star FM o μεγαλύτερος ραδιοφωνικός σταθμός της Θεσσαλονίκης υποδέχεται τους επισκέπτες του με αυτή την πρώτη σελίδα:

star_fm.jpg

Είναι άγνωστο που βρίσκεται και πως δουλεύει το βασικό μενού. Χρειάζεται κόπος για να το δεις και να το χρησιμοποιήσεις.

star_fm_menu.jpg

Στην παραπάνω εικόνα το link δεν είναι το εικονίδιο, αλλά το κείμενο. Μέχρι ο επισκέπτης να αντιληφθεί όλα αυτά, έχει ήδη κουραστεί. Υπερβολή; Όχι όταν υπάρχουν τόσοι πολλοί εναλλακτικοί προορισμοί για το καθημερινό του σερφάρισμα στο Web.

Υπάρχει η ατάκα που λέει ότι "ο επισκέπτης είναι ένα κλικ μακρία από το να φύγει από το site σου" και καλώς ή κακώς είναι αλήθεια. Τα παραπάνω παραδείγματα δεν τα χρησιμοποίησσα για να ευτελίσω τους τόπους, αλλά για να δείξω ότι κανένας επισκέπτης δεν μπαίνει προκατειλημμένος σε ένα site, μπορεί όμως εύκολα να γίνει. Όλα τα προβλήματα που αναφέρθηκαν έχουν να κάνουν με το usability και όσο η ζωή ενός επισκέπτη γίνεται δύσκολη, αυτός δεν έχει κανένα λόγο να βρίσκeται εκεί μέσα.

Usability ή καλό design;

Πολλές φορές ακούγεται το επιχείρημα ότι ο designer που δίνει μεγάλο βάρος στο usability, χάνει την καλή εμφάνιση και κάνει το site βαρετό. Αυτό δεν ισχύει. Πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα. Τι είναι εξάλλου το βαρετό; Μια σελίδα που δεν αλλάζει χρώματα κάθε 10", που δεν έχει ανθρωπάκια να χοροπηδάνε και που δε νιώθεις σαν να μπήκες στη ζούγκλα για σαφάρι;

Το μη βαρετό website είναι αυτό που παρέχει περιεχόμενο χρήσιμο για τους επισκέπτες του και που μπορεί εύκολα να βρεθεί. Για κάθε διαδικτυακό τόπο το τι είναι περιεχόμενο είναι διαφορετικό. Σε ένα ειδησεογραφικό website το περιεχόμενο είναι τα νέα. Για ένα κινηματογραφικό περιεχόμενο είναι οι ταινίες και οι πληροφορίες γύρω από αυτές.

Ποιος μπορεί να πει ότι το Wire & Twine είναι ένα βαρετό website;

wire_and_twine.jpg

Το Wire & Twine είναι ένα website που πουλάει online διάφορα αντικείμενα και κυρίως t-shirts. Είναι όμορφο και usable. Τα προϊόντα προβάλλονται όπως πρέπει και τα κείμενα είναι απολύτως κατανοητά κι απλά.

wire_and_twine_bar.jpg wire_and_twine_navbar.jpg wire_and_twine_nav.jpg wire_and_twine_price.jpg

Ποτέ ο επισκέπτης δε νιώθει ότι έχει χαθεί σε αυτό και κυρίως όταν πρόκειται να αγοράσει ένα προϊόν σε κανένα στάδιο του transaction δε χάνει τον έλεγχο. Δεν είναι όλα μέσα σε αυτόν τον τόπο απλά και κατανοητά; Τόσο απλά που ούτε τα παρατηρείς. Αυτό δεν έγινε στην τύχη, είναι προϊόν γνώσης και προσπάθειας. Με δυο λόγια πρόκειται για ένα υποδειγματικό e-shop και κρίμα που δε στέλνει προϊόντα και στην Ελλάδα.

Ένα καλό επιδόρπιο

Ο Sam τελικά έμαθε να μην ανακατεύει τα φαγητά στα πιάτα και κατάφερε να αναδείξει τις μαγειρικές του ικανότητες. Αυτό για την ιστορία. Τώρα τι γίνεται στο Web design είναι άλλο θέμα που δεν τελειώνει τόσο εύκολα. To usability απασχολούσε και συνεχίζει να απασχολεί ομάδες ειδικών ανά τον κόσμο. Όλα όσα ειπώθηκαν δεν είναι παρά τα απολύτως προφανή. Κάθε νέο site που βγαίνει στον αέρα είναι δυνητικά ένας ακόμα πειραματισμός και μια ευκαιρία να γίνουν νέα σφάλματα που δεν τα ξέραμε μέχρι σήμερα. Σημασία όμως δεν έχει τόσο το να μη γίνονται λάθη όσο το να γίνονται νέα λάθη, που δεν τα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα. Αυτό μας κάνει καλύτερους designers. Και μάγειρες στην ανάγκη.

- Γιάννης Κωνσταντακόπουλος (porcupine.gr)